بسمه تعالی

برنامه رشته فقه سیاسی

الف. دروس پیشنیاز رشته فقه سیاسی:

 

ردیف عنوان درس تعداد واحد
1 مبانی   علم سیاست 2
2 اندیشه های سیاسی در غرب 1و 2 4
4 جامعه شناسی سیاسی 2
5 نظریه­های جدید در علم سیاست 2
6

اصول و نظریه های سیاست خارجی

و روابط بین الملل

2
7 مقدمه علم حقوق 2
8 حقوق اساسی جمهوری اسلامی 4
9 سیاست گذاری عمومی 2
10 حقوق بین الملل 2
11 حقوق مالیه عمومی 1
12 حقوق بشر 2
جمع 25


ردیف

عنوان درس واحد محتوا
اندیشه سیاسی اسلام 1 2 شناخت مفاهیم و مسائل بنیادین علم سیاست در منابع اسلامی و اندیشه اندیشمندان مسلمان و بویژه فقهای شیعه و اهل سنت
اندیشه سیاسی اسلام2 2 بررسی نظریه­ها و مکاتب اندیشه سیاسی در جهان اسلام ضمن تبیین پیدایش و سیر تحول آنها
کلیات و منابع فقه سیاسی 3 شناخت تعریف، موضوع، اهمیت، هدف ، قلمرو ، سیرتحول، مکاتب و منابع (عقل، عرف، سیره و ... ) فقه سیاسی

مبانی کلامی

فقه سیاسی

3 اصل عدم ولایت افراد بر یکدیگر،   اصل ولایت الهی، امامت، اصل ضرورت حکومت و نفی آنارشیسم- اصل عدم جدایی دین از سیاست و..

اصول فقه اجتماعی

و کاربرد آن در فقه سیاسی

3 تبیین و بررسی رویکردها، اصول و روشهای فقه سیاسی شیعه و بیان تمایز آن با فقه عامه
اهداف و وظایف حکومت اسلامی در منابع اسلامی(کتاب و سنت) 2 فراهم کردن زمینه های سعادت، برقراری عدالت، شعائر و اجرای حدود الهی، امنیت، رفاه
جمع 15  

 

ب. مباحث کلیات فقه سیاسی که به صورت تحلیلی ارائه می گردد:

ج. ابواب فقهی که مباحث اصلی آن، همراه با مسائل مستحدثه به صورت دروس خارج هر روزه به مدت چهار سال با روش اجتهادی تدریس می شود:

 

ردیف عنوان درس
1

قواعد فقه سیاسی

2

کتاب امر به معروف و نهی از منکر

تعریف معروف و منکر و شرایط، مراتب وظایف مدم و حکومت و ...

3

کتاب جهاد

جهاد، دفاع، مرابطه، صلح و هدنه، دارالاسلام و دارالکفر، بغی، شورش، خروج، محاربه و قطاع الطریقو .....

4

ولایت فقیه

ادله، اوصاف و شرایط

فقهی یا کلامی بودن ، ادله عقلی ونقلی،   صفات وشرایط والی ، شرط «تابعیت» ، توقیتی بودن یا نبودن دوره حاکم اسلامی بصورت تطبیقی و با توجه به نظریه‌های جدید

مبنا و ادلۀ مشروعیت

منشأ مشروعیت قدرت (امامت، خلافت، ولایت فقیه، عادل،جائر(جائر کافر، جائر مخالف و جائر مومن)، نظریه های ولایت، وصایت، حسبه، انتصاب، انتخاب، بیعت، وکالت، جمهوریت و نقش مردم در حکومت ، مردم سالاری دینی، حکومت دیکتاتوری، لیبرال دموکراسی، سلطنت مشروعه نظریه دولت مشروطه جمهوری، پارلمانی و ... از نگاه اسلام بحث می شود و مدل مطلوب اسلام به ترتیب اولویت تبیین و مستدل می گردد. مثلا در صورت عدم امکان تحقق ولایت فقیه شاید به ولایت عادل اکتفا کرد.

اختیارات و شئون

شئون حاکم اسلامی، ولایت مطلقه، احکام حکومتی، رابطه ولی امر با فقیهان و نهاد مرجعیت، چگونگی ضابطه مند شدن اختیارات رهبر در قانون اساسی و صلاه جمعه، صلاه عیدین، تعزیرات، رویت هلال

5

منابع مالی حکومت اسلامی

مباحث اصلی: خمس، زکات، جزیه، انفال، اراضی و مالیات

 


د. مباحث فقهی جدید و نو پدید که به صورت پژوهشی و یا سمیناری در دوره عالی پژوهشی موسسه به مدت دو سال زیر نظر اساتید مبرز و صاحب نظر طرح می گردد:

 

ردیف عنوان محتوای اجمالی
    1 ساختار حکومت اسلامی ساختار حکومت، تفکیک قوا ، قوه مقننه، مجریه، قضائیه، نهادها و نیز اختیارات و وظایف آنها، ولایت تقنینی مشروعیت قانونگذاری، جایگاه و اختیارات شورای نگهبان و مجمع ثشخیص، ساختار قوه مجریه، رابطه رییس جمهور با رهبر. نیروهای مسلح، جایگاه قوه قضائیه و دستگاه قضایی و قاضی از نظر فقهی
    2 فقه اطلاعات وامنیت کودتا، جاسوسی، امنیت نظامی، انتظامی، فرهنگی، اقتصادی ، روانی و....،
   3 فقه مشارکت

رابطه مردم و حکومت، انتخابات، احزاب، فقه نظارت

   4

فقه حقوق بشر

حق حیات، حق امنیت، برابری( زن و مرد، اقلیتها) و آزادی­ ( آزادی عقیده، ارتداد، آزادی بیان و کتب ضاله، نقد حکومت و نافرمانی مدنی و ..) حقوق مردم بر دولت، حریم خصوصی، همکاری با نظام جور، و..
    5

فقه سیاست خارجی و روابط بین الملل

اصول، قواعد، روش ها و تاکتیک های سیاست خارجی و روابط بین الملل، اهداف ملی و فرا ملی سیاست خارجی، ابلاغ و گسترش رسالت و دعوت اسلامی، دفاع از سرزمین ها و منافع مسلمانان، دفاع از نهضت های آزادی بخش و مستضعفان ، اتحاد ملل و دول مسلمان، مرزهای سرزمین اسلامی، معاهدات بین المللی، سازمانهای بین المللی، قرارداد ذمّه ، گفت وگو، تقیه، تولی، تبری، استجاره و امان، مصونیت دیپلماتیک و سفیران ، حضور در مجامع بین المللی، تألیف قلوب و....

 

قابل ذکر است که علاوه بر موضوعات فوق، مسائل مستحدثه و نوپدید دیگر هم به صورت پژوهش های موضوعی زیر نظر اساتید برجسته خارج قابل طرح می باشد.

این مباحث به صورت کاملاً پژوهشی و موضوع‌محور ارائه می‌شود؛ یعنی به جای طرح مباحث به ترتیب مطرح‌شده در کتب فقهی، محورِ دروس و پژوهش‌ها، موضوعات کلیدی و مورد ابتلائی خواهد بود که از سوی گروه تخصصی اعلام شده است. طلاب و فضلای دوره، نخست با هدایت اساتید مبرّز، کار پژوهشی عالمانه را روی این موضوعات انجام می‌دهند و پس از آن، به بررسی و نقد آن در جلسات مشترک گروه پرداخته می‌شود. پژوهش‌ انجام‌شده باید به گونه‌ای باشد که بتواند در نهایت به عنوان مقاله پژوهشی و یا منبع درسی، مورد استناد و استفاده قرار گیرد.